نویسنده: مهدی رستمی (کارشناس ارشد حرکات اصلاحی و آسیب شناسی ورزشی)
ژنوواروم، زانوی درون گرد، زانوی پرانتزی یا پاکمانی ( واروس بیش از حد ) اختلال در مفصل زانو است که در آن زانو ها از هم فاصله زیادی می گیرند. در این عارضه زاویه درشت نی- رانی به ۱۸۰ درجه نزدیک شده یا ازآن بیشتر می شود و بالطبع زاویه Q کاهش می یابد. این عارضه می تواند وضعیتی یا ساختاری باشد. نوع ساختاری آن در نتیجه اختلالات و تغییر شکل های استخوانی عارض می شود. نوع وضعیتی آن در اثر ترکیبی از موقعیتهای مفصلی، که باعث راستایی غلط در زانو می شوند بدون اینکه در استخوان های دراز تغییر یا انحنایی وجود داشته باشد عارض می شود. این عارضه از نمای خلفی و قدامی قابل رویت می باشد. در این عارضه به علت زاویه داخل ران و ساق پا، خط اعمال وزن به سمت داخل مرکز زانو منتقل می شود.
از نشانه های این عارضه می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- زانو از یکدیگر فاصله می گیرد
- استخوان درشت نی با پیچش داخلی همراه است
- فرد مبتلا بر روی لبه خارجی پا به صورت اردکی راه می رود.
این بیماری به علت های متفاوتی از قبیل وراثت، راه رفت زودرس کودک و استفاده از پوشک های حجیم، نرمی استخوان، پوکی استخوان، آرتروز، آسیب به صفحات رشد، بد جوش خوردن شکستگی، فلج عضلانی، پارگی کپسول و رباط خارجی زانو، ضعف عضلانی و کوتاهی عضلات به وجود می آید.
فرد مبتلا با توجه به شدت ناهنجاری می تواند نشانه های زیر را داشته باشد:
- راه رفتن اردک وار
- چرخش ساق
- ضعف عضلات ناحیه خارجی، مانند عضلات کشنده پهن نیام، دوسر رانی و نازک نئی
- کوتاهی عضلات ناحیه داخلی، مانند عضلات نیمه غشایی و نیمه وتری، راست داخلی و درشت نئی قدامی
- کشیدگی رباط ها و کپسول خارجی زانو ( نازک نئی- رانی) و مچ پا ( نازک نئی قاپی) و کوتاهی رباط ها و کپسول جانب داخلی زانو ( درشت نئی- رانی) و مچ پا (دلتوئید)
- کاهش ارتفاع پایین تنه
- تغییر زاویه کشگک ها و تمایل آنها به داخل
- آرتروز زودرس
- درد و احساس خستگی زود رس
- سائیدگی بیش از حد کناره خارجی کفش
روش اندازه گیری زانوی پرانتزی
برای اندازه گیری این اختلال فرد بدون کفش و جوراب در حالی که زانوها و ران ها وی دیده می شود بدون هیچ گونه انقباض و تنوس عضلانی غیر طبیعی در عضلات ناحیه ران می ایستد. زانو باید در حالت اکستنشن کامل قرار گرفته و قوزک های دو پا به گونه ای به هم بچسبد که استخوان کشکک زانها به روبرو نگاه کنند.در این حالت فاصله بین د اپی کندیل داخلی رانها (فوق لقمه داخلی ران) به وسیله متر نواری، خط کش، کولیس و یا کالیپر مخصوص اندازه گیری و ثبت می شود. در برخی متون بیشترین فراوانی بین این دامنه ۲ تا ۴ سانتی متر قید شده است.
ملاحضات اصلاحی و درمانی:
اصلاح زانوی پرانتزی ساختاری، عمدتا با استفاده به موقع از بریس در دوره های مناسب امکان پذیر می شود. به طور معمول، قرار دادن گوه خارجی در کف پا یا پاشنه توصیه نمی شود زیرا به دنبال کمانی شدن ساقها، پا به پرونیشن تمایل پیدا می کند. اصلاح این نوع ناهنجاری نیاز به اصلاح ساختار اسکلتی دارد که فقط در موارد شدید توصیه به استفاده از جراحی برای اصلاح این وضعیت می شود.
در مورد زانوی پرانتزی وضعیتی هم می توان ملاحضات اصلاحی زیر را در نظر گرفت:
- ارائه حرکات تقویتی برای عضلات جانب خارجی ساق و ران
- ارئه حرکات کششی برای کپسول داخل زانو
- تصحیح راه رفت به صورتی که پنجه مستقیم و در مسیر خط پیشروی قرار گیرد.
- تصحیح کفش وتعویض کفشهایی که سائیدگی جانب خارج آنها بیشتر از حد معمول است.
- پرهیز از نشستن در وضعیت چهار زانو
نمونه ای از تمرینات کششی:
- در حالی که رو به شکم دراز کشیده اید، مچ پا را به خارج چرخانده و زانو را راست کنید تا عضلات نیمه غشایی و نیمه وتری تحت کشش قرار گیرند.
- حرکت فوق را در وضعیت خوابیده به پشت انجام دهید.
- در وضعیت ایستاده در کنار چوب موازنه یا میز از پهلو قرار گیرید و به ترتیب یک پا را به طور مستقیم بالای آن بگذارید. سپس پاسی اتکا را دورتر نگه دارید و با تنه به طرف پایی که روی میز قرار دارد خم شوید.
- در وضعیت ایستاده قرار گیرید در حالی که پاها از یکدیگر فاصله گرفته و از ناحیه جانب داخلی مچ به زمین فشار آورید. می توان برای کمک به کشش ناحیه کشاله و داخلی ساق، دست موافق پای تحت کشش را بر روی ناحیه خارجی ران در بالای مفصل زانو قرار داده و ران را به طرف داخل و پایین فشار داد.
- در وضعیت نشسته با گرفتن مچ پا آن را به حالت چرخش به خارج ببرید.
- در وضعیت نشسته به حالت قورباغه با کمک دستها، تنه را از زمین به کشش عناصر استاتیک جانب داخلی زانو بپردازید.
نمونه ای از تمرینات قدرتی:
- دروضعیت ایستاده پاها را به ترتیب از یکدیگر دور کنید. دست موافق پای دورشونده با جلوگیری از دور شدن پا می تواند اعمال مقاومت کند.
- در وضعیت ایستاده کنار دیوار با جانب خارجی ساق به دیوار فشار آورده و در دورکردن پا از یکدیگر بکوشید.
- در وضعیت ایستاده دو به دو، پهلو به پهلوی یکدیگر رانها را از ناحیه جانب خارجی به هم بچسبانید و انها را از یکدیگر دور کنید.
- در وضعیت ایستاده یک توپ طبی یا وزنه مناسب را با کنار خارجی پا پرتاب کنید.
نکته۱: همیشه قبل از انجام تمرینات قدرتی به مدت چند هفته تمرینات کششی را انجام دهید.
نکته۲: برای اجرای برنامه اصلاحی با یک متخصص مشورت کنید و تحت نظارت متخصص تمرینات را انجام دهید به دلیل اینکه ملاحظات بسیاری در طراحی یک برنامه اصلاحی باید لحاظ شود.
منابع:
- دانشمندی، حسن، قراخانلو، رضا، علیزاده، حسین، حرکات اصلاحی؛ انتشارات سمت؛ ۱۳۸۷
- رجبی، رضا، صمدی، هادی، راهنمای آزمایشگاه حرکات اصلاحی؛ اتشارات دانشگاه تهران؛۱۳۸۷
- کندال و همکاران، بررسی و ارزیابی عملکرد عضلات؛ ترجمه سرمدی، علیرضا، حاج قنبری، بهاره؛ انتشارات سرمدی؛ ۱۳۸۲
[...] بعضی از ناهنجاریها معیاری برای تشخیص ناهنجاری ( مانند زانوی پرانتزی) و یا شدت ناهنجاری می باشد. برای اندازه گیری این زاویه، [...]
[...] می شود. باید ذکر کرد که روش دقیق اندازه گیری اختلال های ژنوواروم و ژنووالگوم از طریق اندازه گیری زاویه رانی- درشت نئی [...]
[...] مورد ناهنجاری زانوی پرانتزی همانطور که قبلاً هم اشاره شد. ابتدا باید معلوم شود که [...]
یه سوال دارم کسی که زانوی پرانتزی داره در سن ۱۹ سالگی با ورزش درمان میشه؟
با سلام
من بیست سال سن دارم و بین زانوهام به اندازه ۴ انگشت فاصله داره
من بعضی از وقتا پاهام بینشون ۲ انگشت فاصله داره یعنی هر وقت ورزش میکنم و هر وقت ورزش نمیکنم از ۴ انگشتم بیشتر میشه.به نظر شما ایا پاهای من تو این سن با حرکات اصلاحی درست میشه و اینکه ایا مشکل از ساختار اسسکلتی بدنمه و یا مشکل از عضلاتمه؟
ممنون
با سلام
زانوی پرانتزی با دو عارضه ی ۱-استخوانی ۲-عضلانی بوجود میاد که در مورد اول تنها با عمل جراحی زانو به حالت اول برمیگرده ولی در مورد دوم در هر سن و سالی که باشیم با تمرینات صحیح عارضه درمان میشه
اقا مارال به سئوال شما در قسمت پرسش و پاسخ جواب داده شد. موفق باشید
لطفا از مطرح کردن سئوالات در بخش نظرات خودداری کنید.
سئوالات خود را در رابطه با مسایل ورزشی در بخش طرح سئوال مطرح کنید یا به این ایمیل ارسال نمایید تا جواب های علمی متخصصین ورزش را در کمترین زمان دریافت کنید: expertsportfa@gmail.com
[...] مورد ناهنجاری زانوی پرانتزی همانطور که قبلاً هم اشاره شد. ابتدا باید معلوم شود که [...]
[...] می شود. باید ذکر کرد که روش دقیق اندازه گیری اختلال های ژنوواروم و ژنووالگوم از طریق اندازه گیری زاویه رانی- درشت نئی [...]
[...] تشخیص و درمان زانوی پرانتزی [...]
سلام
با تشکر از مطالب خوبتون
میشه در مورد علل به وجود آمدن این عارضه توصیح بدین.
و اینکه چرا در دختران بیشتر از پسران شیوع داره؟
و آیا قنداق کردن بچه می تونه در بوجود اومدن پای پرانتزی موثر باشه؟
سلام.من ۱۸سالمه زانوهام شبیه به برانتزیهاست به دکتر مراجعه کردم گفتن مشکلی نداره.ایا روشی هست ساقه باهام ساف بشه.با تشکر.
عماد عزیز
لطفا سئوالات را از طریق فرم طرح سئوال یا از طریق ایمیل Expertsportfa@gmail.com مطرح نمائید. به سئوالاتی که در بخش نظرات ارسال می شود، پاسخ داده نمی شود.
با تشکر
سلام.من ۲۲ سالمه میخواستم بدونم با ورزش میشه پای من که یکیش ۱۰درجه و یکیش هم ۷درجه پارانتزی هستن درست بشه؟؟؟ ممنون میشم پاسخ بدین
آراز عزیز
لطفا سئوالات را از طریق فرم طرح سئوال یا از طریق ایمیل Expertsportfa@gmail.com مطرح نمائید. به سئوالاتی که در بخش نظرات ارسال می شود، پاسخ داده نمی شود.
با تشکر
تشکر ……..کاش کاش کاش تصاویر ورزش ها رو هم میزاشتید چون من واقعیتش متوجه نشدم. من حتما سر میزنم پس بزارید .
خواهش می کنم. بنا به درخواست های مکرر در رابطه با آموزش تصویری حرکات اصلاحی برای زانوی پرانتزی تا آخر بهمن ماه یک مطلب آموزشی به همرا تصاویر مربوط در مجله اینترنتی اسپورتفا نوشته خواهد شد.
مطلب آموزش تصویر حرکات اصلاحی برای زانوی پرانتزی منتشر شد.
سلاااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااااام . چند روزه دارم به خودم فشار میارم و ورزش میکنم …..باور میکنید احساس میکنم بهتر شدم….
این نظر ویرایش شده است.
[...] می شود. باید ذکر کرد که روش دقیق اندازه گیری اختلال های ژنوواروم و ژنووالگوم از طریق اندازه گیری زاویه رانی- درشت نئی [...]
با سلام. مطالب خوبی بود ازشما تشکر می کنم وخواهش می کنم مطالب سایت رو با توجه به علم روز جراحی زانو ودرمان مشکلات زانو به روز رسانی کنید که بیماران بتوانند بیماری خود را بهتر بشناسند و بابهترین و کم عارضه ترین روش ومطابق علم روز دنیابیماری خود را درمان کند
باسلام!
بیست سال دارم ۱۵۵ قدمه و ۵۰وزنم.و به اندازه۴انگشت پاهام از هم فاصله دارن.سالای ابتدایی که ورزش دومیدانی رو ۲سالی دنبال کردم فاصله پا پیدا کردم از اولش داشتم اما خیلی کم بود.الانم وقتی زیاد پیاده روی میکنم پاهام شدیدا درد می کنه به نظرتون ورزش میتونه برام موثر باشه؟
دوست عزیز تنها به سئوالاتی که از طریق فرم طرح سئوال ارسال شده پاسخ داده می شود. از طرح سئوال در کامنت خودداری فرمائید. شما با مطالعه بخش طرح سئوال و سایر نوشته ها در رابطه با زانوی ضربدری می توانید مطالب مفیدی در رابطه با مشکلتان دریافت کنید. اگر پاسخ سئوالاتتان را نیافتید، سئوال خود را به صورت واضح تر ارسال نمائید.
موفق باشید و تندرست
ببخشید ولی این عکسهایی که برای اموزش حرکات قرار دادید کلا یه سری حرکات جدیدن!
یعنی مربوط به توضیحات تمرینات این صفحه نیستن.
با سلام
تمریناتی که در این مطلب نوشته شده است، نقل قول مستقیم از منابع ذکر شده می باشد. اما تمریناتی که در مطلب آموزش حرکات اصلاحی برای پای پرانتزی (همراه با تصویر) آورده شده است کمی متفاوت می باشد. این تمرینات مبنا و علت انجام یکسانی دارند.